Karadutum, Çatal karam, Çingenem…

Karadutum, çatal karam, çingenem
Nar tanem, nur tanem, bir tanem
Ağaç isem dalımsın salkım saçak
Petek isem balımsın, ağulum
Günahımsın, vebalimsin.

Koridordan yüksek bir ses tonuyla kulağımıza ulaşan bu satırları şaşkınlık içinde karşıladık. Ses giderek yaklaşıyordu. Kısa bir süre sonra sesin sahibi sınıfa girmişti ve her birimizin gözlerine baka baka devam etti.

Dili mercan, dizi mercan, dişi mercan,
Yoluna bir can koyduğum, 
Gökte ararken yerde bulduğum, 
Karadutum, çatal karam, çingenem, 
Daha nem olacaktın bir tanem? 
Gülen ayvam, ağlayan narımsın. 
Kadınım, kısrağım, karımsın.

Ne okunanın tam olarak bir şiir olduğundan, ne okunan şiirin varlığından, ne şiirin kime ait olduğundan, ne de o an şiiri okumakta olan uzun boylu, kara yağız genç adamın kim olduğundan habersizdim.

Genç adam şiiri bitirmiş ve sınıftaki her bir öğrenciyi dikkatle süzüyordu. Dersin Edebiyat dersi olduğunu biliyorduk fakat gelenin kim olduğunu bilmiyorduk.

”Ben Evrim Topak, yeni Edebiyat öğretmeninizim arkadaşlar.” Dedi genç adam tok ve şefkat dolu bir ses tonuyla.

İşte o gün tanıdık Evrim Topak’ı.

Asıl o günün benim için anlamı ise; işte o gün tanıştım ben, şiirle gerçek anlamda. O güne kadar ortaokul yıllarımda kendimce karaladığım; ”Gülü bir gün, seni her gün seveceğim” kıvamındaki şiir denemelerimi saymazsak, şiire ilk o gün merak sardım diyebilirim. Sadece şiire mi? Hayır… Sadece şiire değil, edebiyatın her alanına olan tutkum, Evrim Topak’la beraber uzun yürüyüşüne başlamış oldu.

Peki neden?

Cevabı basit aslında; Evrim Öğretmenin derse her gelişinde naralar atarak, elleri ve mimikleriyle adeta serenat yaparcasına, o duyguları yaşarcasına okuduğu şiirler. Bir daha ömrümüz boyunca duymayacağımız ağır edebi açıklama ve terimleri ezberletmek yerine, yazarların hayat kesitlerinden öyküler anlatarak, kısa gösteriler sunarak, Edebiyatı Felsefeyle harmanlayıp bir şiire, bir öyküye, bir denemeye insan olabilme noktasında neden ihtiyaç duymamız gerektiğini anlatmaya çaba harcayarak, geçirmeye çalışarak değil, doldurmaya çalışarak işlediği derslerdi cevap.

Ben o günlerde yaslandım Faruk Nafiz’in Han Duvarları’na…

Ben o günlerde dinledim Orhan Veli’nin İstanbul’unu…

Ve ben o günlerde tanıdım Bedri Rahmi’nin Karadut’unu…

Evrim Topak bize(ya da bana) sınav notlarımızı etkileyecek bilgilerden çok, hayat rotamızı etkileyecek, hayal kurmamızı, güzeli görmemizi sağlayacak bilgiler aşıladı. Beynimizde değil, gönlümüzde işledi derslerini.

Şimdi yazacaklarımı lütfen hiçbir öğretmen yanlış anlamasın. Ama ne yazık ki artık böyle ders işleyen öğretmenleri bulmak çok zor… Bunun nedeni de öğrencilerin birer yarış atıymışçasına sınavlara hazırlanması ve mevcut sistemin öğretmenlerden, öğrencilerin gireceği bu sınavlarda akademik olarak başarı göstermelerini istemesi. Bu durumda öğretmenlerin de sınav odaklı ders işlemekten başka çareleri kalmıyor. Kısacası yaşadığımız toplumda ne velilerin, ne öğretmenlerin, ne de öğrencilerin sınav başarısı dışında pek bir şey umurlarında değil.

Çocuklarımızın gönüllerinde değil de beyinlerinde ders işlemeye devam edersek, zaten hasta olan Sanat ve Edebiyatımız ölecek.

Sanat ve Edebiyat insanın kendini ifade etmesinin bir yoludur. Güzele, iyiye, saygıya, hoşgörüye ulaşmanın en etkili yoludur.

Sanat ve Edebiyat, yaşamımızdan böyle uzaklaştıkça biz de birbirimizden, bizi biz yapan değerlerden, en önemlisi insanlığımızdan uzaklaşıyoruz. Sanat olmayınca sevgi, saygı, hoşgörü gibi kavramlar da giderek uzaklaşıyor bizden. Çünkü sanat güzeli, iyiyi, doğruyu arayışıdır insanın. Atamızın da : ”Sanatsız kalmış bir ulusun can damarlarından biri kopmuş demektir.” Sözü, durumun ciddiyetini anlamamız açısından önemli.

Çok uzatmak istemiyorum. İnsanımızın maddi kazanç ve makama olan hedefi ve hırsı, birbirine karşı olan saygısızlık ve tahammülsüzlüğü, yalan, hile ve bencillikle örülü kişiliklerin artması, müziğin, resimin, tiyatronun, kitapların, hatta ve hatta adaletin bile hızla yok olmaya yüz tutması, kısacası içinde bulunduğumuz tüm sosyal sorunlar; Sanatın ve Edebiyatın toplumumuzdan süratle uzaklaşmasından kaynaklanmaktadır. Unutmayalım!  Sanat ve Edebiyattan uzak bir toplum olmaya devam ettikçe sosyal sorunlarımız çözülmek bir yana büyüyerek artmaya devam edecektir.

Dersin bitimine doğru, Evrim Topak’ın dudaklarından kelimeler çağlamaya başladı. Derse girerken bizlere okuduğu ”Karadut” şiirinin ikinci kısmını meğerse dersin sonuna saklamış;

Sigara paketlerine resmini çizdiğim, 
Körpe fidanlara adını yazdığım, 
Karam, karam, 
Kaşı karam, gözü karam, bahtı karam, 
Sıla kokar, arzu tüter
Ilgıt ılgıt buram buram. 
Ben beyzade, kişizade, 
Her türlü dertten topyekün azade, 
Hani şu ekmeği elden suyu gölden.
Durup dururken yorulan, 
Kibrit çöpü gibi kırılan,
Yalnız sanat çıkmazlarında başını kaşıyan, 
Artık otlar göstermelik atlar gibi bedava yaşayan, 
Sen benim mihnet içinde yanmış kavrulmuşum

N’etmiş, n’eylemiş, n’olmuşum, 
Cömert ırmaklar gibi gürül gürül, 
Bahtın karışmış bahtıma çok şükür. 
Yunmuş, yıkanmış adam olmuşum.

Karam, karam
Kaşı karam, gözü karam, bahtı karam
Sensiz bana canım dünya haram olsun. (Bedri Rahmi Eyüboğlu)

Ses uzaklaşmaya başladı… Evrim Topak uzaklaşmaya başladı…

Ve ders bitti…

Ve ben o günlerde başladım insan olmaya çabalamaya…

Özkan SARI

Zaman Meselesi

Sanki bu dünyada değilmiş gibi kendi aralarında fısıldaşan ulu çınar ağaçlarının gölgesinde oturan, günün bu saati olduğuna göre gönül rahatlığı ile ‘aylak’ diyebileceğim insanlar ne düşünüyorlar acaba?
Bir insan ne düşünür gün boyu?
Şu avurtları çökmüş arka arkaya sigara ekleyen yaşlı amcanın yanına otursam, çok değil yarım saat sonra gözlerini gözlerime dikerek gençliğinin en mahrem hikâyelerini anlatacağını biliyorum, hem de hayatında ilk defa gördüğü bir yabancıya! 
İnsanlar en çok yabancılara anlatır.
Bir daha karşılaşmayacaklarına olan inançlarıyla yargılanmayacaklarını bilirler, yabancı bir çay daha içtikten sonra kalkacaktır.
Kimsenin kimseyi dinlemediği zamanlarda içini dökecek bir yabancı bulmak da kolay değildir üstelik hele herkesin birbirini tanıdığı bir kasabada veya köyde yaşıyorsanız.
Şu taburelerden birinin üzerine çıksam ‘zaman’ üzerine bir nutuk atsam!
Deli derler mi bana?
Şu kendi aralarında fısıldaşan ulu çınar ağaçlarını kimin diktiğini hiç düşündünüz mü diye başlasam söze, hayatınızda hiç ağaç diktiniz mi diye sorsam!
Ne yaptınız bu yaşınıza kadar?
Zamanın kıymetini bildiniz mi?

Kaybedilmeyen hiçbir şeyin değeri bilinmiyor ne yazık ki!
Ne eşek hoşaftan, ne horoz inciden anlıyor.
Gençler tabletlerde, cep telefonlarında, yetişkinler televizyon karşısında gözünü kırpmadan kendine ayrılmış sürelerin canına okuyor.
Kimi sosyal medya fenomenlerine benzesin istiyor, kimi televizyonda en çok sevdiği dizinin kahramanına özeniyor.
Onun gibi giyiniyor, onun gibi konuşuyor. Günün birinde fısıldayan ulu çınar ağaçlarının altında otururken fark ediyor ki benzemeye çalışmakla tüketmiş hayatı!
O zaman bir şans daha istiyor insan.
Tüm hatalarını telafi etmek için bir şans daha…

Aslında yapılacak onca güzel şey varken, hiçbir şey yapmamak ve hiçbir şey yapmadığının farkında olmamak!
Anlatılan her şeye inanarak, dedikodu yaparak, çözüm üretmek yerine sürekli eleştirerek, üzerine düşünmeden, ağızdan çıkacak olan cümleleri aklın süzgecinden geçirmeden, empati yapmadan, kitap kapağı açmadan, güzel bir şiir okumadan, geçip giden ömürler…

Hayat şiir okumak mıdır, kitap kapağı açmak mıdır?
Değildir elbet, şaşırmaktır, hayret etmektir, düşünmektir, üretmektir, mutlu olmaktır, keyif almaktır.
Kimsenin kimseyi dinlemediği ‘zamanlarda’ içini dökecek bir yabancı bulmak da kolay değildir üstelik hele herkesin birbirini tanıdığı bir kasabada veya köyde yaşıyorsanız.

Sarhoş Olun Ama Neyle? Şarapla, Şiirle ya da Erdemle, Nasıl İsterseniz.

Genç adam insan kalabalıklarından kaçmak maksadıyla sonbaharın serin ve sisli mevsimlerini tercih ediyordu tatil için. Aralıksız her yıl olduğu gibi bu yıl da Wijk Aan Zee’yi tercih etmişti. Burası Amsterdam’a yakın küçük bir yerleşim bölgesiydi. Kuzey Denizi’ni kucaklayan sahillerinde, genç adam da huzuru kucaklıyordu.

Daha güneş kendini gösterip merhaba demeden kalkmıştı genç adam. Sahile inip insansızlığın huzuru içinde yürümeye başladı. Önce yüksek sesle Kuzey Denizi’ne seslendi: ”Günaydın mavi huzur, sen, ben, kumsal ve rüzgar hep beraber güneşi karşılamaya ne dersin?’’ Denizin dalgaları homurdanarak dövüyordu kumsalın nazik kumlarını; genç adam bunu denizin ‘’tamam’’ deyişine yordu. Hep beraber yüzlerini güneşe dönüp, güneşin kadife dokunuşlarını üzerlerinde hissettiler. Gecenin soğuttuğu bedenlerini güneş ısıtmanın telaşındaydı. Genç adamın gözleri kapalıydı, kulakları ise her zamankinden daha açık. Ruhu her zamankinden daha dingin.

Genç adam, akşam gerçekleşecek olan Mavi Ay tutulması için çok heyecanlıydı. Nadir gerçekleşen bu doğa olayını kesinlikle kaçırmak istemiyordu. Biraz dinlenip, gece Ay ile olan randevusuna dinlenmiş olarak gelmek istiyordu. Denizden, rüzgardan, kumsaldan ve güneşten izin alarak dinlenmek için oteline doğru yola çıktı. Biraz ilerledikten sonra güneşe dönerek: ”Üzgünüm sarı dostum, bu gece bize eşlik edemeyecek olman çok acı ama üzülme, biz sana yarın tüm olan biteni anlatırız.” Dedi.

Genç adam uyandığında güneş çoktan veda etmiş, karanlık ise görevine çoktan başlamıştı. Yanında getirdiği en güzel elbiselerini giydi. Beyaz gömleğinin yakasında mavi fuları ve mavi ceketiyle aynadaki görüntüsüne göz kırptı. Şair Charles Baudelaire’nin kitabını koltuk altına sıkıştırıp odadan ayrıldı.

Deniz hafif hırçınlığıyla kumsalı okşuyor, rüzgar ise her zamankinden farklı olarak ılık esiyor ve genç adamı okşuyordu. Genç adam kurduğu rejisör koltuğuna oturmuş, kısa süre sonra baş rolünü Ay’ın oynayacağı film çekimine hazırlanan yönetmeni andırıyordu. ”Hazır mısınız  dostlarım?” diye bağırdı genç adam. Rüzgar ıslıkla, deniz şakırtıyla, ay ışığıyla cevap verdi.  Kitabı açıp seslendi genç adam: Dinleyin öyleyse;

”Sarhoş olun Ama neyle? Şarapla, şiirle ya da erdemle, nasıl isterseniz. Ama sarhoş olun. Ve bazı bazı, bir sarayın basamakları, bir hendeğin yeşil otları üzerinde, odanızın donuk yalnızlığı içinde, sarhoşluğunuz azalmış ya da büsbütün geçmiş bir durumda uyanırsanız, sorun, yele, dalgaya, yıldıza, kuşa, saate sorun, her kaçan şeye, inleyen, yuvarlanan, şakıyan, konuşan her şeye sorun, ‘saat kaç’ deyin; yel, dalga, yıldız, kuş, saat hemen verecektir karşılığını:  Sarhoş olma saatidir. Zamanın inim inim inletilen köleleri olmamak için sarhoş olun durmamacasına! Şarapla, şiirle, ya da erdemle, nasıl isterseniz.”

Charles Baudelaire

Genç adam şiiri bitirdiğinde arkasında iki elin birbirine vurup çıkardığı sesle irkildi. ”Ne güzel okudunuz, ne kadar içten, ağzınızdan çıkan her bir harfi bir kelebek taşımakta, sesinizin zarafeti kalpleri sıkıştırmakta, müsaade ederseniz size eşlik edebilir miyim?” dedi genç kadın.

Genç adam tüm nezaketiyle karşıladı genç kadını, şaşkındı, gecenin bir yarısı bu karanlıkta ne işi var diye düşündü. Selamlaştıktan sonra ikisi de sahilin pamuk kumları üzerine oturdu ve genç kadın konuştu:

”Sahilin başlangıcındaki otelde kalıyorum. Ressamım. Sonbaharın renkleri ilgimi çekiyor. Ve buralar sonbaharda bir başka güzel. Mavi Ay tutulmasını izlemek için indim sahile ve sizinle karşılaştım.”

O gece genç adam ve genç kadın Mavi Ay tutulmasını birlikte izlediler. Sonbahar üzerine sohbet edip şiirler okudular. İkisi de açtılar ruhlarının şehir kapılarını birbirlerine. Gezintiye çıktılar birbirlerinde. Deniz ve rüzgar entstürumanlarıyla , Ay mavi dansıyla eşlik etti ikisine. Ruhlarının yangını büyürken, gecenin soğuttuğu tenlerini, ten tene bütünleşerek ısıtmaya çalıştılar. Ay müsaade isteyip terk etti geceyi, ardından deniz ve rüzgar dinginleşip uykuya çekildi. Ve genç kadın ”yarın aynı saatte” deyip ayrıldı genç adamın yanından. Genç adam, güneşi bekledi heyecanla, anlattı ona tüm olan biteni. Sarı saçlarını, ay mavisi gözlerini anlattı. Sonbahar kokan ruhunu anlattı. Ve ”yarın aynı saatte” dedi genç adam.

Genç adam ve genç kadın akşam aynı saatte aynı yere geldiler fakat göremediler birbirlerini. Seslendiler fakat duyamadılar birbirlerini. Ertesi gün yine geldiler… Ertesi sabah, ertesi öğlen, ertesi akşam yine, yine, yine geldiler ama nafile… Genç kadın ve genç adam o bölgedeki tüm otelleri gezdiler birbirlerini bulmak için. Bulamadılar. Otellerde ne bir kayıt vardı ne bir rezervasyon. Üzüldüler, kızdılar, kırıldılar birbirlerine… Terk ettiler wijk aan zee’yi.

Mavi ay tutulmasının gerçekleştiği gece,  paralel evrenlerin kesiştiği, birbirleri üzerinde kapılar açıldığı bir gece oldu ve bu durum sabahında son bulmuştu. Genç adam kendi evreninde, genç kadın kendi evreninde yaşamına devam etti.

***

Özkan SARI

Kağıt Kesiği

”Sanma o yaralar ilaç, merhem ister, yenidir…
Bunca yıl yaşadığımı hissettiren; acısı, iltihabı hiç dinmeyen o kağıt kesikleridir.”

”Sadece bir bıçak, bir tabanca mı yaralar sanıyorsun insanı, 

Kağıt kesiği yaralar açıyorsun gönüllerde, sanma acımaz.”

Son kitabım yayınlandıktan sonra aldığım sayısız e-postadan biriydi bu satırlar. Gönderen kişi ‘kâğıt kesiği’ derken muhtemelen yazdıklarımın üzerinde bıraktığı etkiden bahsediyor olmalıydı.

Zihnim bir kelimeye, bir cümleye takılmaya görsün, günlerce düşünür, saatlerce kendince yorumlar yapar. Uykumdan bile uyanmışlığım çoktur bu yüzden. O bir kelime, bir cümle, boks torbası gibi asılır zihnimin boşluğuna, patlayana kadar bir beynim vurur bir gönlüm.

Kâğıt kesiği? Neden bu tabiri kullandı acaba? Kâğıt derken kastettiği kitabım mı yoksa asıl anlatmaya çalıştığı kâğıdın kesiğinde mi saklı? Offf… Uyu artık!

Uyuyamadım tabii… Kalkıp bilgisayarımın başına geçtim hemen. Neymiş bakalım bu kâğıt kesiğinin aslı astarı? Yaptığım kısa bir araştırmanın ardından, kâğıt kesiğinin diğer kesiklere göre daha fazla ve uzun süre acı hissettirdiğini ve iltihaplanmaya daha yatkın bir yara olduğunu öğrendim.

Jilet ve bıçak benzeri aletler düz ve temiz bir kesik oluştururken geride enfekte olmaya sebep verecek parçalar bırakmazmış. Kâğıt kesiği ise deriden geçtiği esnada geride enfeksiyona sebep olacak minik parçalar bırakırmış. Kâğıt, ağaç ve çeşitli kimyasal maddelerden elde edildiği için, deriyi keserken bu maddeler yaranın içinde kalır ve ciltteki ağrı reseptörlerini uyarırmış. Ufak bir yara olduğu için deri hemen kapanır, ancak içeride kalan parçacıklar bizi rahatsız etmeye devam edermiş.

İlginç bulmuştum doğrusu bu konuyu? Benim yazdıklarım da acaba O’nun gönlünde mi iltihaba sebep oluyordu? Diğer bir çırpıda okunup geçilen kitaplar jilet kesiğiydi de benim kitabım kâğıt kesiği miydi?

Ah! Ah! Ruhumun dingin göllerinde homurtulu bir şekilde yüzüp duran ‘septisizm’ bandıralı vapuru bir türlü limana yanaştıramıyordum.

Belki de bir şeyler ima etmeye çalışmamıştı. Sadece aklına geldi ve yazıp geçmişti olamaz mı? Pek tabi olabilirdi. Peki ya öyle değilse? Haydaaa…  İşte bu duygu, karanlık bir kuyunun dibine doğru düşmekten farksızdı.

Tamam. Bunları bir kenara bırakacak olursak eğer, peki, neden böyle bir mesaj gönderdi bana? Kâğıt kesiği yaralar açtıysam gönlünde, açtığım bu yaralar acıyorsa, merhemi olmamı mı istiyordu? Beni tanımıyordu bile… Benden etkilenmiş ya da kitabımın kahramanını ben sanmış olabilir miydi? Ya da sadece masumane iki satır mıydı yazdıkları iltifat amaçlı? Dur bakalım! Ben de iki satır cevap yazayım kendisine de sonrası ne olacak…

***

Genç yazar e-posta hesabını açıp gelen mesajın cevapla bölümüne bastı ve:

”Her merhem, her ilaç iyi mi eder sanıyorsun yaraları,

Şifa gördüğün o gönül belki bir zehir, sanma sürsem iyileşir.”

Son noktayı koyup gönderdi.

Cevabın gelmesi uzun sürmedi:

Gelen bir fotoğraftı. Yaklaşık otuz yıl önce çekilen, kendisinin de içinde bulunduğu bir fotoğraf. Hemen ardından iki satırlık bir cevap:

”Sanma o yaralar ilaç, merhem ister, yenidir…

Bunca yıl yaşadığımı hissettiren; acısı, iltihabı hiç dinmeyen o kağıt kesikleridir.”

Odanın sessizliği, genç yazarın titreyen dudaklarından ağır ağır dökülen, titreyen harflerden oluşan bir kelimeyle bozuldu:

”Ayla!”

Bu isim, genç yazarın son kitabının adıydı. Ve o adrese atılan onlarca e-postaya rağmen bir daha hiç cevap gelmedi.

***

Özkan SARI

Bir Gün Bir Yabancı Gelir Şehre ve Hikaye Başlar…

Yağmur sonrası ayazla beraber kol kola giren sis tüm griliğiyle çöker şehrin üstüne,  bir kukumav belirir sisler arasından, gelir konar teller üstüne. Hemen altında tenha bir park içerisinde, köhne bir bank üzerinde bir kadın oturur. Kukumav keskin bakışlarını kadının üzerinde gezdirir ve kendince söylenir; ”Ne zaman ben bu tellere konsam, O da gelir bu banka oturur. Acaba O da diyor mudur; ”ben ne zaman bu banka otursam, O da gelir şu tellere konar” diye.”

Yersizdir kukumavın merakı, kadın değil kukumavı fark etmek, kendi farkındalığını bile uzun süredir fark etmemektedir.

Tam o sırada bir yabancı gelir kadının şehrine…

Tam o sırada bir şair, almaktadır kalemi eline…

***

Bir gün bir yabancı gelir şehre ve hikâye başlar,

Bir kukumav kuşu konar ıslak tellere,

Bir kadın, bir yabancıyı sever,

Kokusu karışır aşk’ın, ılık yellere.

*

Bir gün, bin güne yol alır eriyen zaman içinde,

Huzur’dur adı, sırça bulmacada saklı,

Söner, sönmez denilen (Aşk-ı) Rum ateşi,

Mutsuzluktur geriye kalan, sönen küller içinde saklı.

*

Bir kadın ağlar sessiz, yağmurların sakladığı,

Bir kukumav kuşu kalkar tellerden, uçar yiter,

Aşk’ın adı savrulur göklere, rüzgârların sayıkladığı,

Bir gün ‘’O’’ yabancı ayrılır şehirden ve hikâye biter.

***

Kukumav uçar, yabancı gider, kadın kalır… Ve şair, kalemi elinden bırakır!

Özkan SARI