Cinler En Çok İncir Ağacı Altında Dolanır!

Tıp, tıp, tıp…

Arızalı musluktan metal lavabo içine düşen damlaların sesini dinliyordu.

Uzun süredir her akşam yaptığı gibi, önce sofrayı kaldırdı, ardından avludaki sedir üzerine oturup ellerine baktı; gülümsedi…

Evlenmeden önce tarlaya çalışmaya gittiğinde, ellerine ya eldiven ya da çorap takardı. Güneş ve toprağın, her akşam yatmadan önce özenle yıkayıp ardından kremlediği ellerini yıpratmasından, çatlatmasından çok korkardı. Saklardı ellerini… İleride hediye edeceği bir çift el için.

Tıp, tıp, tıp…

“Olmuyor anne!” demişti en son görüştüklerinde. “Ne olmuyor kızım! Aç değilsin, açıkta değilsin.”  Demişti annesi. Aç değildi, açıkta da değildi. Ne çok duyardı bu deyimi çocukluğundan beri. Belli ki onun doğup büyüdüğü topraklarda ulaşılabilecek en iyi mevki buydu. Aç ve açıkta olmamak. Yeterdi. Gerisi safsatadan ibaret şımarıklıklardı. Zihninde okyanuslar dalgalanıyordu. Ama dilinden akıtabildiği; bir bardak sudan halliceydi. Anlatamıyordu dertlerini, bilmiyordu hangi acısı; hangi kelimeyle ifade edilirdi. Düşünür, düşünür, yine aynı cümle çıkardı ağzından: “Olmuyor anne!”

Tıp, tıp, tıp…

Hafifçe esen akşam rüzgârı, altında oturduğu incir ağacının yapraklarını birbirine karıyordu. Ürpertici bir hışırtı geliyordu kulaklarına. Çocukluğundan beri korkardı incir ağaçlarından. “Cinler en çok incir ağacı altında dolaşır.” Derdi köyün ihtiyarları. Köyün delisi Mestan çocukken incir ağacına işemiş de ondan delirmiş derlerdi. İncir ağacı altındaki sedirden kalkıp az ötedeki sandalyeye oturdu.

Tıp, tıp, tıp…

Üç ayı geçmişti evleneli. İlk tanıdığı erkekti Aziz. Babasının arkadaşının oğluydu. Yedi ay nişanlı kaldılar. Türk Filmlerini izlerken; başrol oyuncuları yerine kendini ve Aziz’i koyardı. Romantik sahnelerde kalp atışı hızlanır, avuç içi terlerdi. Bacak arasında hissettiği karıncalanma ve ıslaklığın ardından utanır, yüzü kızarırdı. Evde kimsenin olmadığı bazı günler çırılçıplak soyunur, anne ve babasının yatak odası duvarında asılı boy aynasının karşısına geçer kendini izlerdi. Güneş görmemiş vücudu bembeyazdı. “Acaba Aziz beni beğenir mi?” diye sorar, gülümseyerek çıkardı odadan.

Tıp, tıp, tıp…

Yirmi yılda beslenen, büyütülen, sahip çıkılan hayaller, nasıl olur da bir ay gibi kısa bir sürede yerle bir olurdu. Kocam, beyim, sahibim dediği bir adam, her akşam çiçeklerden derdiği bir demet gülücüğü, nasıl olur da ayaklar altında ezebilirdi. Avluda bağlı köpeğin başını okşar; “Nasılsın oğlum?” diye sorar da nasıl olur da karısı olan bir kadının gözlerine bile bakmazdı?  

“Dövmüyor, sövmüyor.” Demişti bir keresinde annesi… Ablası kolundaki morlukları göstermişti. “Sen daha ne istiyorsun kızım?” Diye sormuştu teyzesi. Belki de haklıydı. Çok şey istiyordu. Aç değildi, açıkta değildi! Dövmüyordu da sövmüyordu da!

Türk Filmlerinde izledikleri yalandı demek ki… Kandırıyorlardı insanları. Bunca film öylesine çekiliyordu. Bunca şarkı, şiir öylesine yazılıyordu. Yoksa neden doluyordu kahvehaneler akşamları hıncahınç, neden morarıyordu ablasının kolları, neden elleri yıpranmasın diye çorap takmıştı bugüne dek?

Tıp, tıp, tıp…

“Suç benim!” diye düşündü. Şımarıklığın daniskasıydı düşündükleri. Küçük dünyasına büyük hayaller sığdırmaya çalışmıştı. Sığdıramadı, patladı. “Bir daha da yamamam artık.” Diye düşündü. Kabullenmek de bir nevi mutluluk değil miydi?

“Çok güzel oluyor.” Demişti kendisinden önce evlenen arkadaşı Fatma. O da yalandı… Acı hissetmediği tek bir sefer olmamıştı. Dudaklarından hiç öpmemişti Aziz. Omuz başından öpüyordu Cüneyt Arkın Fatma Girik’i, kulağına güzel sözler fısıldıyordu. Aziz, sarhoş gelmediği geceler yanaşmazdı hiç yanına, sarhoş geldiği bazı geceler hiç bir şey söylemeden geceliğini sıyırır, üzerine abanır, işi bitince öylece yatardı geri. Hiç kıpırdamazdı Nazife(Babaannesinin adıydı), bilirdi; ne kadar direnirse o kadar acı çekecek. Dişlerini yastığa geçirir olup bitmesini beklerdi her şeyin. Kremlemez oldu ellerini. Bir kere bile alınmadı o elleri, bir avcun içerisine!

Tıp, tıp, tıp…

Arızalı musluktan metal lavabo içine düşen damlaların sesini dinliyordu.

Saat epey ilerlemişti. Demir kapı açıldı. Gelen Aziz’di. Sarhoştu. Sallana sallana evin içine girdi. Samur(köpeğin adı) büyük bir mutlulukla kıçını sağa sola ata ata kuyruk sallıyordu. İniltiye benzer sesler çıkarıyordu. Sahibinin gelişi mutlu etmişti onu. Köpeği izleyen Nazife; mutluluğuna imrendi.

Aziz, üzerini değiştirmeden yatağa uzandı. Bir şey söylemedi Nazife, ne de olsa dinlemeyecekti. Işığı kapatıp yatağın diğer ucuna uzandı. Sırtı Aziz’e dönüktü. Anason kokusu tüm odayı kaplamıştı. Az sonra bir el hissetti kalçalarında. Direnmedi. Hatta geceliğini sıyırıp külotunu kendi indirdi. Ardından dişlerini yastığa geçirdi. Azizin homurtularının dinmesini bekledi sabırla…

Yataktan kalkıp banyoya gitti. Yanma ve sızı hissettiği bacak arasını soğuk suyla yıkadı. Yüzünü yıkayıp aynaya baktı. Göremedi kendini! Bir avuç dolusu su çarptı suratına, tekrar aynaya baktı. Annesini gördü aynada: “Aç değilsin, açıkta değilsin. Dövmüyor, sövmüyor.” Korktu. Avluya çıktı. İncir ağacının hışırtısı kuvvetlenmişti.

Başını yukarı kaldırıp havaya baktı. Ay ışığının parlattığı bulutları izledi.

Sonra beni fark etti; elektrik telleri üzerinde duruyordum. Hızlıca avludaki kilere girdi. Elinde bir soğanla geri döndü. Gerilip soğanı bana fırlattı: “Git buradan uğursuz baykuş!” Belli ki tüm olan bitenin günahından bana da yüklüyordu.

Sandalyeye oturdu. Geceliğinin altından giren rüzgâr sızısını hafifletiyordu. Ellerini yukarı kaldırıp baktı; gülümsedi.

Sonra gözlerini kapattı.

Arızalı musluktan metal lavabo içine düşen damlaların sesini dinledi.

Tıp, tıp, tıp…

Özkan SARI

Kara Kutu

“Hayat ileriye doğru yaşanır, geriye doğru anlaşılır.” Nerede okudum ya da kimden duydum hatırlamıyorum. Herkese hitap eden ve üzerine düşünülen bir söz olduğunu da sanmıyorum. Çünkü çok az insan ve toplumun, geçmişten ders alıp geleceğini şekillendirmeye dair çabası var.

Elbet insanın kendi yaşadıkları ile toplumun geçmiş hafızası arasında büyük bir fark var. Kendi geçmişimiz; kendi kara kutumuzda kayıtlı iken, toplumsal geçmişimiz çok çok uzun zamanların içinde, sadece yazılı tarihin sayfaları arasında saklı. Onu okumak ve anlamak, geleceğe dair çıkarımlar yapıp toplumsal düzenimize yön verecek gerçekliklere dönüştürmek elbet toplumu oluşturan bireylerin bilinci ve emeğiyle mümkün.

Size burada geçmişimizi irdeleyelim, anlayalım… Geleceğimizi ona göre şekillendirelim kalıpları çerçevesinde toplumsal mesajlar verme niyetinde değilim. Benimkisi sadece; kendi zaman yolculuğumda farklı duraklarda durup, o günlere, bu günlerin penceresinden bakmak.  O günlerdeki kendimi ve iletişim kurduğum insanları, bugün ki kendime göstermek.

Aksi halde on, on iki yaşlarında bir erkek çocuğunun, anneannesi ve dedesinin paralarını çalma sürecini nasıl anlayabilirim. O zamanlar salak yerine koyduğum o insanların davranışlarını nasıl çözümleyebilirim.

Para denilen illetin ne olduğunu anlamaya başladığım zamanlardı. Yuvarlak demir olanları bakkala verdiğimde daha az, kâğıt olanları verdiğimde daha çok şey alabildiğimin farkına varmıştım. Fakat bir sorun vardı. Adına para denilen bu metal ve kâğıt cisimleri bir ağaçtan ya da akan bir çeşmeden elde edemiyordunuz. Bu paralar, nereden ve nasıl kazandıklarını bilmediğim yetişkin insanlarda oluyordu. Annem ve babam, okula gittiğim bazı günlerde sadece ve sadece bir meybuz(dönemin meyve aromalı buzu)  almaya anca yeten küçük demir paralar veriyordu.

Daha çok para istediğimde ise babam hep aynı şeyi söylerdi: “İktisatlı olmalıyız oğlum.” İktisat kelimesi; yıllar sonra üniversite sıralarında tekrar çıktı karşıma; sınırsız insan ihtiyaçlarının, sınırlı kaynaklarla nasıl karşılanacağını inceleyen bir bilim dalıymış. Şimdilerde babam yetmiş yaşına doğru yol almakta, sorsam iktisat kelimesinin ne anlama geldiğini bilmediğine eminim fakat iktisatlı olmak gerektiğinin önemini, iliklerine kadar yaşadığı maddi imkansızlıklarla geçen o yıllarda öğrendiğine de eminim. Bu durumu anlayabilmem mümkün değildi. Babamın parasının olduğunu düşünür fakat bana vermediğine inanırdım.

Yaz tatillerini köyümüzde geçirirdik. Oradayken paranın eksikliğini çok daha az hissediyordum. Köyümüzün çocuklarıyla hemen hemen aynı sosyo ekonomik guruba dahildik. Sahip olduklarımız birbirimizden ne daha fazla ne de daha azdı. Köyde, cebinde parayla gezen çocuğa hiç rastlamamıştım. Okul dönemlerinde durum farklıydı tabi, şehirde yaşıyorduk ve öğrenciler arasındaki bu fark, on yaşlarındaki bir çocuğa sorular sordurabilecek kadar ayyuka çıkıyordu.

İşte o yaz tatili günlerinden biriydi. Anneannemlere gitmiştim fakat evde kimse yoktu. Anneannem evin anahtarını genellikle kapı önündeki saksılardan birinin içine koyardı. Yanılmamıştım. Anahtarı bir saksı içinde bulup içeri girdim. Yaz tatili olması nedeniyle TRT 1(TRT kanallarından başka kanal yoktu o zamanlar)  öğlen vakitlerinde çizgi film kuşağı yayınlardı. Televizyonu açıp izlemeye başladım. Uzun bir süre geçmesine rağmen gelen giden olmadı.

O dönemler annem mutfak dolabının içindeki bazı kaplara demir paralar koyardı. Ben de ara ara oradan para çalar harçlık yapardım. Birden aklıma anneannemin dolabı geldi,  belki o da koyuyordu… Heyecanla mutfak dolapları içerisindeki çanak çömlekleri karıştırmaya başladım. Bir şey bulamadım. O an paraya olan açlığım depreşivermişti. Heyecanımın yanına biraz da tedirginlik eklendi. Sessizce yatak odasına geçtim. Önce çekmeceleri karıştırdım, kâğıt yığınlarından başka bir şey yoktu. Sonra yatağın altına baktım, bir sürü demir para vardı. Kalp atışlarım hızlanmış ve korkmaya başlamıştım. Oradan birkaç tane demir para alıp cebime koydum. Sonra süratle kapıyı kilitleyim evden ayrıldım.

Yaptığımın yanlış olduğunu bilmeme rağmen yaşadığım korku ve heyecandan da garip bir zevk duyuyordum. Çaldığım paralar bana birkaç gün yetmişti. Hatta bazı arkadaşlarıma o paralarla gazoz ısmarlamış, bana duydukları saygı ise; yine yıllar sonra ne olduğunu öğreneceğim egomun gıdası olmuştu.

Sonra bir daha girdim o yatak odasına, bu kez paralar yatağın altında değil, dedemin dolapta asılı duran ceketinin cebindeydi.

Sonra bir daha… Bir daha… Ve bir daha…

Bazen farklı büyüklükte demir paralar bazen de farklı değerde kâğıt paralar buluyordum. Anlamasınlar diye hepsini değil bir kısmını alıyordum. Hiç para olmadığı bir sefere denk gelmedim. Kendimle gurur duyuyordum. Hem para çalmanın, hem de o paralarla diğer çocuklara karşı edindiğim statünün zevki beni benden almıştı. Tek mutlak güç vardı; o da paraydı. Nasıl kazanıldığının da bir önemi yoktu aslında, paran varsa sana saygı duyuyorlardı. İşte o zamanın çocukları şimdinin yetişkinleri oldu. Çok şey değişti o günden bugüne… Değişmeyen ise, paranın hala mutlak güç olduğu gerçeğiydi.

O yaz ve sonrasındaki birkaç yaz bu durum hiç değişmedi. Hiç parasız kalmadım. Anneannem ve dedemi ustaca kandırıyordum. Ayrıca ne kadar salak oldukları karşısında da şaşırıyordum. Benden hiç şüphelenmiyorlardı. Hatta bazı zamanlar ben onlardayken anneannemin dışarı çıkması işimi daha da kolaylaştırıyordu.

Büyüdükçe yaptığımın yanlış olduğu gerçeği beni silkeledi. Artık o yatak odasına girmez oldum. Hatta öncesinde yaptıklarımdan pişman olup anneannemi ve dedemi her gördüğümde utanmaya bile başlamıştım. Tüm bu olanlar benim sırrımdı ve benimle beraber toprağa gidecekti. Yine de bu konuda hala salak olduklarını düşünüyordum.

Çok zaman geçmeden önce anneannem öldü. Bir kaç sene sonra da dedem.

Onlar öldükten sonra ise annem anlattı her şeyi bana;

O yatak odasından para çaldığım ilk gün anlamış anneannem paraları benim aldığımı. Yatağı kaldırmakta zorlanıp fazla dağıttığım için de dolaptaki ceket cebine koymaya başlamış paraları. Babamın durumunun çok iyi olmadığını bildikleri için, hem onu üzmemem hem de gidip başka insanların paralarını çalmaya kalkışmamam için para koymaya devam etmişler. Annemin de haberi olsun diye durumu ona da anlatmışlar. Anlatmışlar fakat karışmamasını, kendilerinin bu durumu bildiklerini bana söylememesini sıkı sıkı tembihlemişler. Eğer bilirsem utanır, anneannem ve dedeme karşı karmaşık duygular sergileyebilirmişim.

Şimdi artık ne söylesem boş! Ben pedagog değilim. Onların yaptıklarının çocuk eğitimi açısından yeri neresidir bilemem. Bildiğim bir şey var ki o da; ilkokul mezunu bile olmayan bu insanların bana hayatta çok özel bir ders verdikleridir.

Ha bir de “salak” konusu var tabii ki… Burada da yorumu sizlere bırakıyorum.

Unutmayın!

“Hayat ileriye doğru yaşanır, geriye doğru anlaşılır.”

Özkan SARI

Düşüş

Her şey düşüyor aslında

su damlaları ve yapraklar

Ve onlarla birlikte

düşüyor mevsim

Her şey

yere doğru akıyor

cisimler ve hayatlar…

Gün düşüyor

zaman beni ayaklarımdan vuruyor

Yer çekimi

canımı en çok

akşamları yakıyor

Derya CESUR

Dokuz Köpek Bir Hikaye

Armand Amar – Inanna

Bir anda etrafımı başıboş sokak köpekleri çevirdi.
Tür tür, renk renk, geceydi, sahilde benden başka kimse yoktu. Oltalar sabahtan beri denizdeydi ama şu zamana kadar tek vuruş alamamıştım, balık yoktu fakat anlamsız bir inatçılık sarmıştı benliğimi, bekleyecektim…

Kıyıya vuran kurumuş söğüt ağacını parçalayıp yakıyordum. 
Kim bilir nerenin ağacıydı?
Kim bilir hangi rüzgâr sökmüştü köklerinden?
Ateşe bir dal parçası attım ve alevler tarafından yutuluşunu izledim.

Sahipsiz olduklarını belirtmek için “sokak köpeği” dedim köpeklere, bildiğin sahil köpeğiydi bunlar. Yazlıkçıların İstanbul’dan, tee bilmem nerelerden güle oynaya getirdiği, güneşli günlerde eşe dosta caka sattığı, egolarını tatmin etmek için “getir oğlum, yakala oğlum, otur oğlum” komutları verdiği, sonbaharda okulların açılmasına bir hafta varken kapının önüne konan, kovalanan, unutulan, bıkılan, terk edilen…

Başlarına gelenin farkında olan ve “ne yapalım ağbi bizim de kaderimiz böyleymiş” gözleriyle bakıyorlardı boş kovaya…

Dışlanmış, ötekileştirilmiş bir sahil köpeğinden başka, kim isyan etmeden olduğu gibi kabullenebilir hayatı?

Balık olsaydı, çalarlar mıydı?
Gücüm yetmezdi dokuzuna birden, hem nasıl paylaşacaktı dokuz köpek bir balığı?
Ne balık gelsin, ne kavga çıksın diye geçirdim içimden.
Şimdi biri gelse durumu görse nasıl anlatırdı arkadaşlarına?

Abi gece sahile indim öyle yürüyorum, adamın biri karanlığın ortasında tek başına balık tutmuyor mu!? İn yok cin yok, saydım dokuz tane köpeği vardı, sarmışlar adamın etrafını, sıkıysa git yanına rasgelsin de!”

Ne kadar uyanık olsam da, kamışların ucunda parlayan yeşil fosforlara ne kadar dikkatli baksam da yengeçler yiyordu yemleri, yavaş yavaş hissettirmeden.
Balıkçıyı biliyorlardı, yemleri biliyorlardı…
Topladım oltaları, yemleri değiştirdim tekrar attım.
Domates, peynir, bir avuç da yeşil zeytin vardı çantamda, domatesin kabuklarını soydum, peyniri dilimlere ayırdım tam ilk yudumu ağzıma atacağım, balık vurdu!
Kamışın ucu iki defa kuvvetli bir şekilde öne doğru çekildi ve misina gevşedi.
Kamışı tüm gücümle geriye çektikten sonra balığı, vuruşlarını hissetim ve sarmaya başladım makinayı…
Balığa gidenler bilirler; balığın yakalanmasından kıyıya çekilmesine kadar geçen zaman kesinlikle anlatılmaz yaşanır. Heyecan olur, merak olur, iri bir balıksa kaçıracağım korkusu olur.

El kadar bir mırmırdı çektiğim, boş kovayı taze deniz suyu ile doldurdum, balığı içine bıraktım, yemleri tazeleyip oltaları tekrar denize attım.
Hayatın, soruların, kurguların ve gerçeklerin girdaplarında kaybolmuşken kovanın etrafındaki köpek çemberinin daraldığını fark ettim…

Bundan sonrasını şöyle yazmak isterdim aslına bakarsanız;

Dokuz köpeğin en büyüğü, en iri kıyım olanı yavaş, sakin ve asil adımlarla kovanın başına geldi, balığı dişlerinin arasına alacakken onay ister gibi gözlerime baktı.
Kovanın, günün, gecenin tek balığını sahil köpeklerinin liderine verip vermekte tereddüt ettim bir süre, olur der gibi gözlerimi kapattım…
O iri kıyım köpek, balığı dişlediği gibi çıkardı kovadan ve gurubun en küçük köpeğinin önüne bıraktı!
Korktuğum olmamış kavga çıkmamıştı, sekiz köpek gecenin o vaktinde ve karınları o kadar açken gurubun en küçük köpeğinin balığı yemesini izlediler…


Keşke böyle bitirebilseydim yazıyı, eskiden olsa yapardım!
Dokuz köpeğin en siyah, en arsız, en gözü dönmüş olanı bir anda atladı kovanın üzerine, balığı ısırdığı gibi koşmaya başladı diğer sekizi de peşinden…
Dere ağzında sıkıştı siyah, arsız, gözü dönmüş köpek. Ne karşıya geçebiliyor ne geri dönebiliyordu. Ağzındaki balığı bırakmayı akıl mı edemedi, gururuna mı yediremedi bilmem.
Siyah köpeğin parçalanışını izledim korku ve hayret dolu gözlerle, oltaları topladım.

Hasır Şapkalar

İlk okuduğum, etkilendiğim kitaplardan biridir Tom Sawyer.

Sanıyorum yaklaşık kırk yıl geçti aradan, kütüphaneden mi almıştım, biri vermişti de öyle mi okumuştum?

Tom Sawyer deyince, oltasını dereye atmış, sırtını ağaca verip, çıplak ayaklarını öne doğru uzatmış, hasır şapkalı, sarışın çilli çocuk geliyor gözümün önüne.


Hayatın derin girdaplarında, bazen özgürlük tanımı, bazen de içimde bir yerlerde kaçıp gitme isteği oldu bu görüntü.


Ayakların çıplaksa ve bir hasır şapkan varsa, önünden erik rengi bir dere akıyorsa, elinde oltan yanında kovan,

özgürdün işte var mı daha ötesi?


Çocukken hiç hasır şapkam olmadı ama yalın ayak gezdiğim de oldu, gündöndü sopasından oltam da.


Son dönemde sahaflardan okunmuş kitaplar alıyorum.
Bu kitapların içinden çıkanları bir kutuda biriktiriyorum; biletler, peçeteler, sararmış defter kâğıtlarına yazılmış şiirler, isimler, tarihler, kalpler içinden geçen oklar, isimlerin baş harfleri… 


Her okunmuş kitabın bir hikâyesi var! 


Paragrafları fosforlu kalemle çizen mi istersin, telefon numarası yazan mı, cümlelerin sonuna soru işareti koyan mı, gülücük ekleyen mi?

Edirne’de Karaağaç Sahaf’ı işleten Mevlüt Yaprak hocamdan görmüştüm bu biriktirme işini, daha önce neden düşünemedim diye de hayıflanmıştım. Onun müzesi benimkine göre daha zengin.


Mevlüt Yaprak müzesinin en değerli parçası bir vasiyet!

Canım amcam oturmuş bir vasiyet yazmış, katlamış,
kitabın arasına koymuş sonra da unutmuş besbelli.
Ben okuyunca üzüldüm ne yalan söyleyeyim.

.
Geçenlerde yaz tatilinde okusun diye Işık’a kitap alıyorum, Tom Sawyer’ı da aldım ( meğer daha önce de almışım) dayanamadım tekrar okudum.


Tom, Sid, Huck, Polly teyze en son bıraktığım gibi, hep aynı yaşta!


Biz zamanla şekilden şekle girerken,
ayakta kalmaya çalışırken,
mücadele ederken
ve etrafımızda esen rüzgârlardan sebep aşınırken,
roman kahramanlarının hiç büyümemesi ne hayret edilecek bir şey,
ne büyük bir şey değil mi? 


Zaman, arşınla, endazeyle ölçülecek bir tarla olmadığı gibi, mille ölçülebilecek bir deniz de değildir; bir yürek çarpmasıdır”
demiş Kazancakis, Günaha Son Çağrı’da.
Bir yürek çarpmasına sığmış ömürler yaşıyoruz!
Ne hayret edilecek bir şey.
Ne büyük bir şey!

Belki de kitap kahramanları değişmiyorsa hiçbir şeyden korkmamak lazım.
Belki de en olgun halimizle çocuk kitapları okumamız lazım…

Hasır şapkalarınız, çıplak ayaklarınız, içinizde de Peter Pan olsun.
“Bütün çocuklar büyür, biri hariç.”
Peter Pan böyle başlar çünkü…